مقدمه

• مختصات: ۳۸°۰۴′۲۴.۹۱″ شمالی ۴۶°۱۸′۰۳.۸۸″ شرقی
• برای دیگر کاربردها، مسجد کبود (ابهام‌زدایی) را ببینید.
• مسجد کبود تبریز
• نام   مسجد کبود تبریز
• کشور   Flag of Iran.svg ایران
• استان   استان آذربایجان شرقی
• شهرستان   تبریز

اطلاعات اثر

• نام محلی   گؤی مچید، گؤی مسجید
• نام‌های دیگر   مسجد جهانشاه
• کاربری   مذهبی
• اطلاعات ثبتی
• شماره: ثبت   ۱۶۹
• تاریخ ثبت ملی   ۱۵ دی ۱۳۱۰
• مسجد کبود (به ترکی آذربایجانی: Göy Məscid – گوی مچید) یا مسجد جهانشاهاز مسجدهای تاریخی تبریز است.

تاریخچه

این مسجد طبق کتیبه سردر آن در سال ۸۴۵ هجری شمسی و در زمان سلطان جهانشاه مقتدرترین حکمران سلسله قراقویونلو و به دستور دختر او صالحه خانم بنا شده‌است. پاسکال کوست در کتاب خود (در سال ۱۲۲۰ شمسی) از این مسجد با عنوان مسجد سنی یاد می‌کند و اولیا چلبی در سفرنامه‌اش (در سال ۱۰۲۰ شمسی) تصریح می‌کند که شیعیان تمایلی به استفاده از این مسجد نداشته‌اند.

زلزله سال ۱۱۵۸ شمسی (۱۷۸۰ میلادی) آسیب فراوان به مسجد زد و در اثر آن گنبدهای مسجد فرو ریخت. تعمیرات و دوباره‌سازی مسجد به منظور حفاظت و بازسازی بخش‌های باقی‌مانده شامل طاق‌ها و پایه‌ها از سال ۱۳۱۸ آغاز شد و در ۱۳۵۵ کارهای ساختمانی آن به اتمام رسید بازسازی گنبد اصلی توسط مرحوم استاد رضا معماران انجام شد. بازسازی کاشیکاری داخلی و خارجی هنوز ادامه دارد.

تنوع و ظرافت کاشی‌کاری و انواع خطوط به‌کاررفته در آن و به‌خصوص به دلیل رنگ لاجوردی کاشی‌کاری‌های معرق آن سبب شده‌است که به «فیروزه اسلام» شهرت یابد. سبک معماری این بنا به شیوه آذری است. از مصالح اصلی بکاررفته در این بنا آجر می باشد.مسجد کبود دارای صحن مربع شکلیست که حوضی برای وضودر آن قرار دارد و شبستانهایی نیز جهت پناهگاه مستمندان، و درس خواندن در آن وجود دارد.

سردر اصلی این مسجد که با کاشی‌کاری‌های معرق تزئین شده‌است، کتیبه‌ای دارد به خط رقاع که به سال ۸۷۰ (قمری) نصب شده‌است. این کتیبه و دیگر کتیبه‌های سردر مسجد به خط نعمت‌الله البواب خوشنویس مشهور سده نهم است و سرکاری و نظارت بر ساخت آن با عزالدین بن ملک قاپوچی بوده‌است.

و…

مصالح ساختمانی به کار رفته

آجر

گچ

کاشی

خشت

سنگ

چوب

شیشه

(((به همراه تصاویر تکمیل کننده)))